Η ΑΓΙΑ ΕΥΦΗΜΙΑ ΚΑΙ Η Δ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ

Η ΑΓΙΑ ΕΥΦΗΜΙΑ ΚΑΙ Η Δ' ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΔΟΣ «Τῆς γὰρ τετάρτης Συνόδου έκύρωσας, ἅ οἰ Πατέρες καλῶς ἐδογμάτισαν» διαβάζουμε στο Απολυτίκιο της Αγίας Μάρτυρος Ευφημίας, ενώ το Κοντάκιό της απευθύνεται σε αυτή ως την «ὑπὸ τῶν ἐξακοσίων τριάκοντα θεοφόρων Πατέρων, ὅρον λαβοῦσα καὶ φυλάττουσα». Η Αγία Μεγαλομάρτυς και Πανεύφημος Ευφημία, της οποίας τη μνήμη τιμά σήμερα, 11 Ιουλίου, η Εκκλησία του Χριστού, έχει άρρηκτα συνδεδεμένο το όνομά της με την Δ’ Οικουμενική Σύνοδο, καθώς μετά θάνατον επικύρωσε με θαυμαστό τρόπο τις αποφάσεις της Συνόδου που σχετίζονται με την καταδίκη του Μονοφυσιτισμού. Η Αγία Μεγαλομάρτυς Ευφημία έζησε κατά την περίοδο των διωγμών του αυτοκράτορα Διοκλητιανού (288 μ.Χ.), όταν ανθύπατος της Ρώμης ήταν ο Πρίσκος. Καταγόταν από τη Χαλκηδόνα και προερχόταν από οικογένεια ευγενών και ευσεβών χριστιανών. Εξαιτίας της ομολογίας της χριστιανικής πίστης υπέστη σειρά ιδιαίτερα σκληρών βασανιστηρίων. Παρά τις δοκιμασίες, όμως, παρέμεινε ακλόνητη στην πίστη της, υπομένοντας με καρτερία τα δεινά στα οποία υποβλήθηκε, λαμβάνοντας τελικά το στεφάνι του μαρτυρίου. Το ιερό της λείψανο ενταφιάσθηκε στη Χαλκηδόνα, όπου παρέμεινε για αρκετά χρόνια, επιτελώντας πολλά θαύματα και θεραπεύοντας ασθενείς. Εκεί, έλαβε χώρα ένα θαυμαστό γεγονός, χάρη στο οποίο το όνομα της Αγίας Ευφημίας συνδέθηκε στενά με την Δ’ Οικουμενική Σύνοδο και την επικύρωση των αποφάσεών της περί των δύο φύσεων του Ιησού Χριστού. Η Δ’ Οικουμενική Σύνοδος συνεκλήθη το 451 μ.Χ. επί των αυτοκρατόρων Μαρκιανού και Πουλχερίας. Σε αυτή συμμετείχαν 630 θεοφόροι Πατέρες, οι οποίοι αναθεμάτισαν και καταδίκασαν τη μονοφυσιτική διδασκαλία των Ευτυχή και Διοσκόρου, και διατύπωσαν το χριστολογικό δόγμα της Εκκλησίας, σύμφωνα με το οποίο ο Ιησούς Χριστός είναι ένα πρόσωπο με δύο τέλειες φύσεις, τη θεία και την ανθρώπινη, ενωμένες «ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως». Επειδή όμως οι αιρετικοί εξακολουθούσαν να μην πείθονται στα δόγματα της Αγίας Συνόδου, οι άγιοι Πατέρες χρησιμοποίησαν άλλον τρόπο για να αποδείξουν την ορθότητα των αποφάσεων της Συνόδου. Και οι δύο πλευρές, δηλαδή από τη μία οι Ορθόδοξοι και από την άλλοι οι Μονοφυσίτες, κατέγραψαν αυτά που πίστευαν και διακήρυτταν σε ξεχωριστούς τόμους, τους οποίους στη συνέχεια τοποθέτησαν σφραγισμένους μέσα στη θήκη που περιείχε το ιερό λείψανο της Αγίας Ευφημίας. Μετά από λίγες ημέρες, όταν άνοιξαν και πάλι τη θήκη με το λείψανο της Αγίας, είδαν ότι τον τόμο της ορθοδόξου διδασκαλίας κρατούσε η Μάρτυς στα χέρια της, ενώ ο τόμος των αιρετικών ήταν ριγμένος στα πόδια της. Το γεγονός αυτό υπήρξε η θαυμαστή επικύρωση της πίστεως των Ορθοδόξων, ενίσχυσε το κύρος των συνοδικών αποφάσεων και καταντρόπιασε τους αιρετικούς Μονοφυσίτες. Πριν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, το άφθαρτο λείψανο της Αγίας μεταφέρθηκε από τη Χαλκηδόνα στην Κωνσταντινούπολη και τοποθετήθηκε σε ναό αφιερωμένο στη μνήμη της. Μετά την Άλωση, μεταφέρθηκε διαδοχικά σε διάφορους τόπους, μέχρι την οριστική εγκατάστασή του στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι, όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα και συνεχίζει, με τη χάρη του Θεού, να επιτελεί θαυμαστές επεμβάσεις σε όσους προσέρχονται με πίστη και ευλάβεια για να το προσκυνήσουν. Με την ευκαιρία αυτή, αξίζει να σημειωθεί ότι, πέραν της καταδίκης της αίρεσης του Μονοφυσιτισμού, η Δ’ Οικουμενική Σύνοδος συνέταξε επιπλέον 30 συνολικά Κανόνες «πρὸς τὴν τῆς Ἐκκλησίας εὐκοσμίαν καὶ κατάστασιν». Από αυτούς τους Κανόνες, ο Κανών Β’ καταδικάζει αυστηρά την εξαγορά των εκκλησιαστικών αξιωμάτων ή της χειροτονίας με χρήματα, δηλαδή τη σιμωνία. Στην ερμηνεία του εν λόγω Κανόνος στο Πηδάλιον αναφέρεται: «Ὅποιος λοιπόν Ἐπισκοπος, (διορίζει ὁ παρὼν Κανών) τούτους πάντας καὶ τοὺς λοιπούς Κληρικούς ποιήσοι μὲ χρήματα, καὶ δι' αἰσχροκέρδειάν του πωλήσοι τὴν ἀπώλητον χάριν του Πνεύματος, οὗτος ἐλεγχθείς, ἀς καθαιρῆται ἀπὸ τὸν βαθμὸν τῆς Ἀρχιερωσύνης. Ἀλλὰ καὶ ἐκείνος ὁποῦ τοιουτοτρόπως χειροτονηθή, ἀς μὴ ὠφελῆται ἀπὸ τὴν κατὰ πραγματείαν ταύτην χειροτονίαν ἡ προβολήν, ἀλλὰ ἂς ἦναι καὶ τῆς ἱερωσύνης, καὶ τοῦ ὀφφικίου ὁποῦ ἔλαβεν ἀπόβλητος. Εἰ δὲ τινας ἤθελε γένει μεσίτης εἰς τὰς αἰσχροκερδείας ταύτας, εἰ μὲν εἶναι Κληρικός, ἀς καθήρηται, εἰ δὲ Μοναχὸς ἡ λαϊκὸς, ὡς ἀναθεματίζεται.» Δηλαδή, όποιος επίσκοπος χειροτονήσει κληρικούς έναντι χρημάτων και από αισχροκέρδεια πουλήσει την ανεκτίμητη και ανεκχώρητη χάρη του Αγίου Πνεύματος, αυτός να καθαιρείται από το επισκοπικό του αξίωμα. Αλλά και εκείνος που χειροτονήθηκε με αυτόν τον τρόπο να μη διατηρεί το αξίωμα ή τη χειροτονία που απέκτησε με αυτή τη συναλλαγή, αλλά να στερείται τόσο την ιερωσύνη όσο και το εκκλησιαστικό αξίωμα που έλαβε. Αν κάποιος μεσολάβησε σε αυτές τις αισχροκερδείς συναλλαγές, αν είναι κληρικός να καθαιρείται, ενώ αν είναι μοναχός ή λαϊκός να αναθεματίζεται. Με βάση τα πιο πάνω, όσοι εμπλέκονται σε τέτοιες ανόσιες πράξεις, ας αντιληφθούν το μέγεθος της βλασφημίας στην οποία ενεπλάκησαν και ας λογαριάσουν τις ευθύνες που τους αναλογούν. Ο Κανών Ε’ επικύρωσε την ισχύ των προηγούμενων Κανόνων των αγίων Πατέρων που απαγορεύουν τη μετάθεση επισκόπων και κληρικών από μία επαρχία σε άλλη: «Περὶ τῶν μεταβαινόντων ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν Ἐπισκόπων, ἢ Κληρικῶν, ἔδοξε τοὺς περὶ τούτων τεθέντας Κανόνας παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἔχειν τὴν ἰσχύν.» Ερμηνεία Αγίου Νικοδήμου: «Ὁ Κανὼν οὗτος διορίζεται νὰ ἔχωσι τὸ κῦρος οἱ Κανόνες ἐκεῖνοι ὁποῦ ἐξεδόθησαν ἀπὸ τοὺς ἁγίους Πατέρας, οἱ κωλύοντες τὰς ἀπὸ μιᾶς πόλεως, ἢ ἐπαρχίας, εἰς ἄλλην πόλιν καὶ ἐπαρχίαν μεταβάσεις, τόσον τῶν Ἐπισκόπων, ὅσον καὶ τῶν Κληρικῶν, καὶ ἀνάγνωθι αὐτοὺς ἐν τῷ ιδ', καὶ ιέ. Ἀποστολικῷ.» Σύμφωνα με αυτούς τους Κανόνες, λοιπόν, όσοι με οποιονδήποτε τρόπο συμμετείχαν σε μεταθέσεις επισκόπων, σε διπλές ενθρονίσεις, σε ανταλλαγές θρόνων, έχουν καταπατήσει τους Ιερούς Κανόνες που θέσπισαν οι Άγιοι Πατέρες εν αγίω Πνεύματι. Οι Ιεροί Κανόνες δεν ορίστηκαν για να τηρούνται κατ’ επιλογή, ούτε για να αγνοούνται και να εφαρμόζονται οι προσωπικοί «κανόνες» του καθενός, αλλά βάσει και του Α’ Κανόνος της Δ’ Οικουμενικής Συνόδου: «Τοὺς παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων καθ' ἑκάστην Σύνοδον ἄχρι τοῦ νῦν ἐκτεθέντας Κανόνας κρατεῖν ἐδικαιώσαμεν.» Ερμηνεία εκ του Πηδαλίου: «Ὁ παρών Κανὼν δίκαιον κρίνει νὰ κρατοῦσιν, ἤτοι νὰ ἔχουσι τὸ κύρος, καὶ τὴν ἰσχὺν όλοι οἱ Κανόνες ὁποῦ ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι τοῦ νῦν ἐξεδόθησαν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, εἴτε πρὸς δογμάτων ἀκρίβειαν, εἴτε καὶ πρὸς Ἐκκλησιαστικὴν εὐταξίαν χρησιμεύοντας καθ' ἑκάστην Σύνοδον Οἰκουμενικήν τε καὶ τοπικήν.» Με άλλα λόγια, έχουν πλήρη ισχύ και κύρος όλοι οι Κανόνες που ορίστηκαν από τους Αγίους Πατέρες από την αρχή μέχρι σήμερα, είτε εκείνοι που αφορούν την ακρίβεια των δογμάτων, είτε εκείνοι που χρησιμεύουν για την εκκλησιαστική τάξη, και οι οποίοι θεσπίστηκαν από τις Οικουμενικές και Τοπικές Συνόδους. Είθε η Αγία Μεγαλομάρτυς Ευφημία να πρεσβεύει προς τον Κύριον ημών Ιησού Χριστό, ώστε να μας φωτίζει να μένουμε μακριά από αιρετικά φρονήματα και να μας χαρίζει σταθερή ομολογία πίστεως αλλά και πιστή προσήλωση σε όσα οι Άγιοι Πατέρες μάς παρέδωσαν. Από: "Ορθοδοξη Αντισταση ΓΟΧ Δεν ξεχνω" Νικ.)